Uykusuzluğa Ne Kadar Dayanabiliriz?

Hayatımıza nasıl geçirdiğimize bakarsak ilginç şeylerle karşılaşırız. 78 yaşına geldiğimizde kaba bir hesapla dokuz yılımızı tv seyrederek, dört yılımızı araba sürerek, 92 günümüzü tuvalette, 48 günümüzü ise cinsellik ile geçirmiş oluruz.

Fakat ömür boyu meydana getirdiğimiz etkinliklerin en uzunu hiç şüphesiz uykudur. 78 yaşına bastığımızda, uykuda geçirdiğimiz vakit 25 yılı bulmuş olacaktır. Peki, bu süreyi biraz daha azaltmak mümkün müdür? En çok ne kadar süreyle uyanık kalınabilir? Uykusuz kalmanın sonuçları nedir?

Kendimizi uykusuzlukla sınamaya kalktığımızda bunun ne kadar zor bulunduğunu görürüz. Uzmanlar uyuma dürtüsünün yemenin bile önüne geçtiğini, uyumamak için ne kadar çabalasak da beynimizin kendiliğinden uykuya dalacağını söylüyor.


Niçin uyuruz?

 
Uyuma dürtüsünün niçin bu kadar güçlü olduğu bilinmiyor. Uzmanlar uykunun tam olarak iyi mi bir fonksiyonu olduğunun hala açıklanmaya ihtiyacı bulunduğunu, ama genel olarak bedenimizdeki  sistemleri yeniden ayarladığını belirtiyor. Bilimsel araştırmalar ayrıca düzenli ve gerektiği kadar uyumanın iyileşmeyi sağlamış olduğunu, bağışıklığı güçlendirdiğini ve metabolizmayı düzenlediğini de gösteriyor.

Diğer yandan yeterince uyumama halinde aşırı kiloluluk, depresyon diyabet, kalp hastalıkları, ve diğer rahatsızlıklara dair risklerin arttığı biliniyor. Kim bilir bu yüzden uyumamız gerektiğinde bitkinlik, enerji azlığı, gözlere bastırılıyormuş hissi duyarız. Uykuya karşı direndikçe konsantrasyonumuz ve kısa mühim hafıza oluşturma yeteneğimiz dibe vurur.

Bütün bu yan etkileri görmezden gelirsek akli dengesizlik baş gösterir; ruhsal bir gelgit, paranoya ve halüsinasyon adım atar. Amerika’da uzun yol tır şoförleri bu durumu anlatmak için “kara köpeği görmek” deyimini kullanır. Yolda gölgeler belirmeye adım atar. Aracı kenara çekme vakti gelmiştir.

Uykusuzluk durumunda bedende de buna paralel bir inişe geçme söz konusudur. Kanda adrenalin ve kortizol gibi stres hormonları artar, gerilim yükselir; kalp ritmi düzensizleşir, bağışıklık sistemi sarsılmaya adım atar. Uykusuz kalan insanlar bundan dolayı daha kolay hastalanır. Fakat uyuduktan sonra tüm bunlar düzelir; yani uykusuzluğun yarattığı hasar kalıcı değildir.


Hiç uyumamak


Peki, hiç uyunmadığı durumlarda ne olur? Ölümcül Kalıtsal Uykusuzluk adında olan ve ender görülen bir genetik bozukluk aşırı uykusuzluğun ağır sonuçlarına dair çarpıcı bir görünüm çiziyor.

Dünya genelinde 40 ailede bu genetik bozukluk biliniyor. Bir tek sorunlu genin beyinde hasara yol açması ve özellikle uykuyu düzenleyen talamus bölgesini etkilemesi sebebiyle uykusuzluk hastalığı baş gösteriyor.

Günlerce uyumamak aşırı terlemeye, gözbebeklerinin iğne ucu kadar küçülmesine neden oluyor. Birkaç hafta sonrasında ise uykuya dalma hali, uyurgezerlik ve istemsiz kas hareketleri başlıyor. Kilo kaybı ve demans (bunama), arkasından da ölüm baş gösteriyor.


Uykusuzluk öldürür mü?

 

Fakat burada ölüme uykusuzluğun değil, hastalığın beyinde yarattığı hasarın niçin olduğu düşünülüyor. (İşkence yöntemi olarak uygulanan uykusuz bırakmadan dolayı tutukluların büyük acılar çektiği biliniyor; fakat bugüne dek kimsenin öldüğü görülmemiştir.)


Hayvanlar üzerinde meydana getirilen deneylerde de direkt uykusuzluğun olmasa da ondan nedenli  gelişmelerin ölüme yol açabileceği görülmüştür. Uykuya dalmak üzere olan sıçanlamış olur günde bin defa uyandırılmış, uzun süre uykudan mahrum bırakılınca vücut sistemleri çökmüş, beden ısıları düzensizleşmiş, fazla yemelerine rağmen kilo kaybı görülmüştü. Uzmanlar ölüme uykusuzluğun mu yoksa ondan kaynaklı stresin mi niçin olduğuna dair farkın zor olduğunu belirtiyor.


Uykusuzlukta Rekor kimde?


Bütün bunlar uykusuz kalmanın sınırlarını zorlama mevzusunda caydırıcı etkenler olabiliyor. Peki, insanın uykusuzluğa ne kadar dayanabileceği mevzusunda bir gözlem var mı?

Bu mevzuda rekor Randy Gardner adlı Amerikalıya ilişik. Gardner, 1964’te 17 yaşındayken yapılan bir bilim fuarında yaptığı gönüllü deneyde, 11 günden fazla (264 saat) süreyle uyanık kalmıştır. Daha az emin başka kaynaklar, 1977’de bir İngiliz hanımın 18 gün boyunca sallanan iskemlede sallandığını belirtiyor.

Guinness Rekorlar Kitabı, insanların kasıtlı uyanık kalmış olarak kendilerine zarar verebileceği sebebi öne sürülerek birkaç yıl önce bu alandaki denemeleri kayda geçirmeye son verdi.


Bu makale şu konularla ilgili olabilir :uykusuzluktan ölünür mü - uykusuzluktan ölen adam - uykusuzluğa dayanmak için ne yapılmalı - uykusuzluktan ölen insanlar - uykusuzluktan öldü - insan kaç gün uykusuz kalırsa ölür - 1 gün uykusuz kalmak - uykusuz kalmak nelere yol açar -

Yorumlar