OLUMSUZ KONUŞMA

OLUMSUZ KONUŞMA
Olay
Bir tenis maçında çok önemli bir vuruşta hata yapmak
Bir rakip ve takım için yorum
Konuşma
Sonuç
- Aptal herif -A... belanı versin!
- Sen zaten yapamaz-
sın!
-Rakibim çok kuvvetli
-Kendimden pek emin değilim
•  Fiziksel ve zihinsel olarak çöküntü durumu,
•  Başarısızlık
•  Kendi değerlerini küçümseme ve rakibi abartarak yenilgiye bahane hazırlama
Doğru ve olumlu konuşma, stratejik açıdan sporcu ve sporcuların ideal yüksek performansa ulaşmasında büyük önem taşır. Olumlu ve doğru konuşmanın yararlarını başlıklar halinde özetleyelim.
Hatırlatma Olarak Doğru Konuşma
Özellikle yeni başlayan sporcuların bir tekniği öğrenmesinde bazı anahtar kelimeleri kullanmaları, konsantrasyon açısından önem taşır. Genç bir basketbolcu top sürerken, "Karşıya bak, karşıya" gibi hatırlatmalarla topa bakması önlenmeye çalışılır. Yeni tenise başlayan birisi, el arkası (backhand) vuruşunda, kendi kendine 'Yana dön" veya "Önde dur" gibi sözlerle tekniğini geliştirmeye çalışır. Hatırlatmalar yalnız yeni başlayan sporcuda değil, elit sporcularda da gereklidir. Özellikle bir hata yapılıp zor durumda kalındığında kullanılan hatırlatıcı sözler, "Hadi", "Önemli değil", "Maç bitmedi", 'Yoğunlaş" gibi özel seçilen kelime ve kendi kendine konuşmalardır. Önemli bir vuruş veya gol/sayı yapıldığında ifade edilen söz ve konuşmalar da vardır. Bunlar sporcu için apayrı bir önem taşır. Sporcuya, antrenör ya da mentörünün seçerek öğrettiği bu sözlerin doğru ve olumlu olması gerekir. Örneğin, "Hata yapmayacağım", "Bir daha olmayacak", "Bileğini döndürme" ve "Dirseğini kırma" gibi iyi, doğru ve canlı biçimde ifade edilen, zihni karıştırmayan, olumlu ve kısa cümleler kullanılmalıdır.
Kötü Alışkanlıkları Değiştirmeyi Sağlama Sporcu bir teknik ya da stil değiştirmek istiyorsa, yapması gereken şey, olumlu, açık, net ve istenilen davranışa anlam oluşturan anahtar kelimeleri seçerek maç ve antrenmanda sürekli tekrar etmelidir. Bu hareket bir reflekse dönüşene kadar sürdürülür. Bir tenisçi "Raketin kafasını yere düşürme" yerine, "Raket başı yukarıda" ya da "Bir vuruşta, raketi sıkı sıkı kavra, yana dön, önde dur" gibi hatırlatmalarla eski alışkanlıklardan uzaklaşmaya çalışır.
Hareket ya da Eylem Başlatma
Kendi kendine olumlu konuşma, bazen sporcuyu motive edip eyleme geçirmek için kullanılabilir. Örneğin, zihinde canlandırma deneyiminin üst noktasında, "Bravo", "Hızlı", "Kuvvetli", 'Yükseğe" gibi sporcu açısından önem taşıyan ve branşa göre değişen kelimeler seçilerek tekrar edilir. Yüksek atlama yapan sporcu için 'Yükseğe", tenisçi için "Sakin ol" gibi komutlar, sporcuyu harekete geçirip motive etmeye yarayan önemli konuşma biçimleridir.
Konsantrasyonu Sürdürme
Konfüçyüs, "Kelimeler doğru değilse kavramlar da doğru değildir. Kavramlar doğru değilse mantık kurmak zor olur. Mantık karışırsa uluslar huzursuz olur. Uluslar huzursuz olursa toplum düzeni bozulur. Toplum düzeni bozulursa devletlerin varlığı tehlikeye girer," der. Sporcu, maç ya da antremana başlama kadar iç ve dış faktörler nedeniyle de konsantrasyonu koruma güçlüğü çekebilir. Bu durum, sporcunun antrenör veya mentörü tarafından önceden belirlenir ve seçilecek uygun kelimelerle performansın sürdürülüp konsantrasyonun korunmasına çalışılır. "Sakin
ol", "Maç bitmedi", 'Yoğunlaş", "Devam" gibi sözcükler buna örnek gösterilebilir.
Maç ya da Antrenman Sonrası Konuşmalar
Sporcu, maç ya da antrenman sonrasında psikolojik strateji oluşturma açısından kendi kendine konuşma yapabilir. "Bugünkü performansımdan hoşnutum; gittikçe gelişiyorum; hatalarımı fazla ciddiye almıyorum; hata yapmak doğal; hatalarım gittikçe azalıyor; kendimi daha başarılı buluyorum; iyi yoldayım; daha iyi olmak için gelişiyorum," gibi sözler, olumlu, stratejik, son derece kısa ve motive edici özellik taşımalıdır.
Stratejik Kendi Kendine Konuşma Teknikleri Birçok sporcu performansını ortaya koyarken genellikle içgüdüsel davranır. Kendileriyle iletişimleri zayıf olduğu gibi, bu davranışlarıyla başkalarıyla iletişimlerini de aksatırlar.
Günümüzde yoğun rekabetten dolayı antrenmanlar, sporcunun performansını daha ileri götürmeyi amaçlayan çalışmalarla dolu olur. Kendisiyle olumsuz biçimde konuşan oyuncu saldırganlaşır ve oyundan düşer. Kendisini ve takım arkadaşlarını, dolayısıyla onları izleyen taraftar ve yöneticileri de olumsuz yönde etkiler. Neredeyse hiç hata yapmamanın zorunlu olduğu üst düzey sporlarda, olumlu ve gerçekçi konuşmalar sporcunun mutlaka öğrenmesi gereken bir beceri durumundadır. Sporcu ne zaman, nerede ve nasıl "kendi kendine konuşma" yapacağını planlayarak öğrenmelidir.
Öncelikle sporcunun buna ihtiyaç duyduğu durumlar saptanır. Sporcu şu iki durumu birbirinden ayırmalıdır: Birincisi, geçmiş performansların analizi. Sporcunun en iyi ya da en kötü performansı hangi durum ve koşullarda görülmüştür? Aralarındaki fark veya farklılıklar nelerdir? Sporcunun neyi geliştirmesi gerekir? Analiz, sporcunun iyi performans gösterdiği sırada hangi durumda olduğunu ortaya çıkarabilir. Bu sırada ifade ettiği sözcüklerin olumlu olduğu görülür. Kötü bir performans sergilendiği zaman ise ifade ve sözcüklerin olumsuz olduğu dikkat çeker.
ikinci özellik, kendi kendini izlemedir. Ortaya konulan performans (iyi ya da kötü) düzenli olarak bir günlüğe kaydedilmeli ve bütün ayrıntılarıyla değerlendirilmelidir. Sporcu hangi durumlarda olumlu ve olumsuz ifadeler kullanıyor? Ne zaman ve ne boyutta? Durumun ortaya konması ve davranışların net bir şekilde resimlendirilerek kavranması, sporcuyu geliştirme açısından hayati önem taşır.
Sporcu ortaya koyduğu performans ile düşünceleri arasında ilişkiyi kavrarsa, yeni bir geleceğe doğru ilerlemeye başlar.
DERLEYEN... (EDİTÖR)
İletişim:bilgi@kisiselgelisim.gen.tr
Bu makale şu konularla ilgili olabilir :olumsuz - konuşma -

Yorumlar